سلامتی و بهداشت

آشنایی جامع با موسیقی درمانی

موسیقی درمانی تیتر

موسیقی به عنوان وسیله ارتباطی می تواند عامل ابراز عواطف و نگرشها و احساسات باشد. برای مطالعه این مقاله با سایت چیلی همراه باشید.

مهمترین جنبه ارتباطی موسیقی به خاطر وجه غیر کلامی آن است. موسیقی منعکس کننده محدوده وسیعی از عواطف انسانی است و به دلیل جهانی بودن و عدم تعلق به گروه خاص می تواند کلیه سدهای فرهنگی و زبانی را در نوردیده و برای تعامل انسانها تجربه ای مشترک فراهم نماید.

این امر رویدادی واقعی است که در زمان اتفاق می افتد و توجه لحظه به لحظه فرد را می طلبد. موسیقی در جایی که لغات به تنهایی ناتوان هستند می تواند در ایجاد ارتباط کمک کند. به خاطر ساختار واقعی موسیقی پدیدهای شکل می گیرد که می تواند شنیده شود و احساس گردد .

 

موسیقی درمانی 1

 

علم موسیقی درمانی

رشته موسیقی درمانی در حقیقت یکی از شاخه های علوم درمانی است که در آن موسیقی درمانگر از موسیقی و فعالیتهای گوناگون همراه با موسیقی بعنوان ابزار درمانی استفاده می کند و از مدتها پیش مرسوم بوده ولی به شکل علمی در دهه های اخیر مطرح شده است و تحقیقات بسیاری بر روی تاثیرات این شیوه درمانی انجام شده و هنوز هم درحال انجام است.

 

موسیقی درمانی به عنوان طب مکمل

همچنین موسیقی درمانی به عنوان طب مکمل است. طب مکمل به طور خلاصه یعنی درمان بدون استفاده از داروهای شیمیایی. امروزه موسیقی درمانی جای خود را در طب مکمل باز نموده است چرا که استفاده از موسیقی موجب آرامش، بهبود محاسبه ذهنی و کاهش اثرات ذهنی ناشی از استرسهای وارده می شود. موسیقی انسانها را در برقراری ارتباط ،اتحاد و تطابق توانا می کند.

 

تاریخچه موسیقی درمانی

از ابتدای تاریخ بشر از موسیقی برای شفا استفاده می کردند. در فرهنگ ابتدایی قبایل افریقایی، فردی به نام شامان رهبر موسیقی، طبیب و روحانی قبیله از موسیقی برای خروج امراض از کالبد بیماران استفاده می کرد. چینی های قدیم تمدن هندو نیز موسیقی را شفابخش می دانستند. یونانیان نیز از برنامه های موزیکال برای تصفیه و پالایش احساسات استفاده می کردند. و رومی ها موسیقی را علاج طاعون و درمان بی خوابی می دانستند .

از قرن ۱۷تا نیمه قرن ۱۸موسیقی با حفظ اهمیت خود به عنوان امداد پزشکی برای خانواده های سلطنتی مورد توجه قرار گرفت. نویسندگانی مانند اسپنسر و شکسپیر نیز کوشیدند تا در این دوران جایگاه علمی و پذیرفته ای از موسیقی در درمان آسیب های روانی و…ایجاد کنند. درطول قرن ۱۹ استفاده از موسیقی در برنامه های آموزشی نابینایان و ناشنوایان امریکا افزایش یافت.

در قرن ۲۰ به علت کاربرد موسیقی در درمان، زمینه ایجاد حرفه (موسیقی درمانی) مهیا شد و استفاده درمانی از موسیقی به خصوص در حرفه روانپزشکی گسترش یافت .

 

اولین انجمن های موسیقی درمانی

اولین انجمن موسیقی درمانی در دنیا، انجمن ملی موسیقی درمانی امریکا است که در سال ۱۹۵۰ تاسیس شد. در سال ۱۹۷۱ نیز انجمن موسیقی درمانی امریکا تشکیل شد و به موازات آن، سومین مرکز مهم موسیقی درمانی (انجمن موسیقی درمانی کانادا) در سال ۱۹۷۴ شکل گرفت. دو انجمن موسیقی درمانی امریکا در سال ۱۹۹۸ با یکدیگر متحد شدند و سازمان واحدی را تشکیل دادند.

نخستین حرکت ملی و عمومی در کشور،  تاسیس انجمن موسیقی درمانی ایران (۱۳۸۰) با حضور اساتید برجسته کشور بود. هدف اصلی معرفی دانش موسیقی درمانی در سطح کشور و ارائه خدمات آموزشی و درمانی است.

 

موسیقی درمانی 2

 

تعاریف موسیقی درمانی

بطور کلی موسیقی درمانی: کاربرد موسیقی و برنامه های موسیقی درجهت توانبخشی بیماران جسمانی و روانی

 

چند تعریف از این علم در انجمن ها
  • انجمن موسیقی درمانی امریکا: استفاده و کاربرد موسیقی در جهت برخی اهداف درمانی که می تواند مواردی از جمله ایجاد تقویت و سازماندهی سلامت روحی و جسمی افراد را بدنبال داشته باشد است.
  • انجمن موسیقی درمانی استرالیا: استفاده بهینه از موسیقی در جهت برخی اهداف درمانی و رفع نیازهای عاطفی، بدنی و اجتماعی کودکان و بزرگسالان آسیب دیده که نیاز به کمک دارند .
  • انجمن حرفه ای موسیقی درمانگران: ابزار و شبکه های ارتباطی برای ایجاد رابطه متقابل بین بیمار و درمانگر از راه موسیقی و نشانه های موسیقیایی تعریف می کنند که می توانند هم در وضعیت بیمار و هم در شیوه درمان تغییراتی ایجاد کنند.
  • تعریف موسیقی درمانگر

 

موسیقی درمانگر: متخصص و آموزش دیده رشته موسیقی درمانی است که دروس مرتبط با موسیقی، روانشناسی و علوم رفتاری را مطالعه نموده و در این زمینه تجربه های علمی و کاربردی مناسب را فراگرفته است.

موسیقی درمانگر فرد تعلیم دیده ای است که به فعالیت های موزیکی نظام می بخشد و تلاش می کند تا با مراجعین ارتباط درمانی پیدا کند. این ارتباط مهمترین شاخص فعالیت موزیک تراپیست است. موزیک تراپیست، برای اینکه برنامه های درمانی و روشهای موثر برای درمانجویان ایجاد کند باید برنامه ریزی دقیقی را بکار گیرد.

 

مزایای موسیقی درمانی

  • اثرات جسمانی: ساختار فیزیولوژی مغز در پاسخ به موسیقی تغییر می کند مثلا  فشار خون و ضربان قلب بستگی به نوع موسیقی دارد. همچنین موسیقی تنش ماهیچه ها را تسکین می دهد و مهارت های حرکتی را بهبود می بخشد. باعث افزایش آندرفین و کاهش هورمونهای استرس می شود. مطالعه ای که در سال ۱۹۹۳ در دانشگاه میشیگان انجام گرفت نشان داد که حتی ۱۵ دقیقه گوش دادن به موسیقی اثرات مثبتی بر روی فرد می گذارد.
  • اثرات روانی: با توجه به نوع صدا، موسیقی می تواند به آرامش فرد کمک کند مثلا باعث افزایش یادگیری و حافظه می شود اثرات موسیقی بر روی بچه ها یی که ناتوانی یادگیری داشتند، به اثبات رسیده و به طور جزیی باعث افزایش تمرکز می شود. مطالعه ای که بر روی دانشجویان انجام شد نشان داد که آنها وقتی به آهنگ کلاسیک گوش می دهند مسایل ریاضی شان را بهتر انجام می دهند. همچنین اثر بخشی موسیقی بر عاطفه انسان شناخته شده است مثلا بر روی خواب بچه ها.

 

دو روش در موسیقی درمانی

روش فعال:

نواختن ، خواندن و حرکات موزون پیرامون موسیقی است. در این روش واکنش های مختلف عاطفی ، ذهنی ، حسی و حرکتی تحریک و برانگیخته می شود

روش غیر فعال:

شنیدن موسیقی است. در این روش بیشترین تاثیر و عملکرد در جهت بر انگیختن واکنش های عاطفی و ذهنی است.

محورهای اصلی برنامه مثل شنیدن موسیقی آرام بخش و نواختن موسیقی در گروه های منظم و یا انفرادی، خواندن آوازها، ترانه های فردی و گروهی و حرکات موزون پیرامون ریتم است .

 

تکنیک های موسیقی درمانی

شنیدن موسیقی به طور غیر فعال: اهداف عمده در این روش کاهش درد ، اضطراب و استرس ناشی از بیماری و استفاده کم از داروهای بی حسی ویا کاهش عوارض جانبی داروها ودر نهایت کوتاه کردن مدت استفاده از داروها است .

  1. موسیقی و مشاوره: هدف عمده در این روش کاهش استرس ها ترس های ناشی از بیماری و جراحی و افزایش ارتباط های بین فردی و ایجاد آرامش و امید واری در بیماران است  در این روش از موسیقی برای بحث  وگفتگو و یا دآوری خاطرات بیماران به منظور افزایش مکالمه مثبت و ارتباط نزدیک با یکدیگر استفاده شده است
  2. موسیقی و رشد: هدف عمده در این روش افزایش یاد گیری و توانبخشی بیماران و جلوبری از واپس روی های رشدی است. در این روش از موسیقی  به عنوان محرک تقویت کننده استفاده میشود وبه تقویت رفتارهای خاص خود یاری و یادگیری میانجامد
  3. موسیقی و محرک: این روش برای تقویت حواس بینایی ، شنوایی ، لامسه به کار میرود و غالبا با فعالیت های خوشایند همراه میشود و تحریک های شنوایی ولامسه را فراهم می کند . در مواردی نیز در این روش از نمایش برای هدایت تصویرو تخیل بیماران استفاده میکنند . این روش ضمن داشتن کارایی در درمان بیمارانی که دچار تصفیه های حسی و حرکتی هستند ، تاثیر بارزی در کاهش اضطراب و افسردگی معلولین دارد .

 

موسیقی درمانی 3

 

کاربرد موسیقی درمانی

مواردی از بیماریهایی که توسط این رشته، درمان می شوند:

  1. بیماریهای جسمی خطرناک (درد ساده تا بیماریهای مزمن قلبی ،کلیوی و تنفسی )
  2. بیماریهایی که رو به مرگ می باشند و برای آنها امیدی نیست(ایدز و سرطان )
  3. انواع اختلالات روانی (اضطراب، افسردگی، هراس، اسکیزوفرنی)
  4. اختلالات رفتاری در کودکان (بیش فعالی، کمبود توجه)
  5. معلولان ذهنی، عقب ماندگان ذهنی، نابینایان، ناشنوایان، افرادی که مشکل گفتاری دارند.

این موارد تنها بخشی از بیماریهایی است که این رشته برای آنها کاربرد دارد. چیزی که مهم تلقی می شود این است که تا چه اندازه شخص به موسیقی و تاثیر ان در بهبود بیماری اش اعتقاد دارد .

 

مقاله زیر از چیلی را به شما پیشنهاد می کنیم:
یوگا

«یوگا ، ورزش ذهن و بدن»

 

کاربرد موسیقی درمانی در درمان ناشنوایان

از سال ۱۸۰۰موسیقی در درمان و آموزش ناشنوایان مورد استفاده قرار گرفت . میچل(۱۹۷۶) به چهار رکن اساسی در کاربرد موسیقی اشاره می کند:

موسیقی به عنوان ارتعاشات موزیکی

استفاده از موسیقی و دامنه وسیع فرکانسهای آن برای کمک به تشخیص میزان شنوایی و تقویت آن. استفاده از ضربان ریتمیک موسیقی برای تقویت روابط اجتماعی از طریق حرکت با دیگران

 

نظم بخشیدن به مکانیزم گفتار با تقویت زبان

ناشنوایان ارتعاش موسیقی را از طریق حس لامسه می توانند درک کنند و آن ریتم را تقلید کنند که این عمل درک حسی صدا را در آنها افزایش می دهند.

حرکات موزیکال به آنها کمک می کند تا احساس خود را بروز دهند و فرصت های مناسبی برای اجتماعی شدن آنها فراهم می آورد و حس اعتماد به نفس آنها را تقویت می کند

 

خواندن مقاله زیر از چیلی را به شما توصیه می کنیم:
طرحواره

«راهنما جامع طرحواره ها (تله های ذهنی)»

 

کاربرد موسیقی درمانی در کمک به نابینایان

از آنجایی که این گروه در راه رفتن مشکل دارند بنا براین هنگام راه رفتن فاقد اعتماد به نفس و آزادی هستند و چون یادگیری به حس بینایی بستگی دارد و لذا ممکن است نابینایان در بسیاری از زمینه های آموزشی کند تر از همسالان بینای خود پیشرفت کنند پس با توجه به نیاز به حرکت آهنگ هایی بکار می رود تا فرد در استفاده درست از بدنش تقویت شود.

همچنین نواختن در گروه موقعیت مناسبی فراهم می کند تا ارتباط و اجتماعی شدن و رفتار با همدیگر و با افراد بینا را  بیاموزند و همچنین کسب مهارت در آواز خواندن یا نواختن ساز و یا آموختن حرکت مستقل در رقصها می توانند اعتماد به نفس و احساس ارزش شخصی را افزایش دهند.

 

کاربرد موسیقی در رفع اختلالات ارتباطی

معمولا این گونه افراد در فهم زبان برای بیان افکار و عقاید خود مشکل دارند. به منظور ایجاد اصوات گفتار شخص تا حدودی نیاز به کنترل عضلات تنفسی دارد.

تمرین دمیدن و نفس کشیدن می تواند کمک کند تا کنترل عضلات تنفسی مورد نیاز تکلم تقویت شود در واقع ریتم و صدای موسیقی می تواند تقویت جریان تکلم را در لکنت زبان آسان سازد.

افرادی که در ارتباط کلامی مشکل دارند با خواندن آوازها و سرودهای مخصوص می توانند در شمرده تلفظ کردن اصوات ،گفتار مورد نیاز و مهارت در تشخیص لغات رشد و تمرین کنند.

مسأله دیگر اینکه موسیقی برای تمرین در کسب مهارتها، ایجاد انگیزه می کند. آواز خواندن به کودکان جرأت و اعتماد به نفس می دهد تا آن کلمات را در صحبتهای روزانه نیز استفاده کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *